گردشگری روستایی و توسعة محلی فراگیردر گوا، هند؛ ارزیابی چندبعدی آثار اقتصادی و اجتماعی

باندودکار, آپوروا سوییتن; نایک, جیوتی سونیل; رودریگرز ای ملو, فیلیپه

doi:10.22059/jcountst.2026.412632.1466

گردشگری روستایی و توسعة محلی فراگیردر گوا، هند؛ ارزیابی چندبعدی آثار اقتصادی و اجتماعی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

آپوروا سوییتن باندودکار ¹

جیوتی سونیل نایک ²

فیلیپه رودریگرز ای ملو ³

¹ گروه بازرگانی، کالج بازرگانی و اقتصاد گوپال گویند پوی رایتورکار، پوندا، گوا، هند.

² مدرسة بازرگانی گوا، دانشگاه گوا، تالیگائو، گوا، هند.

³ کالج سنت‌خاویر، ماپوسا، گوا، هند.

10.22059/jcountst.2026.412632.1466

چکیده

در این مقاله، با استفاده از نسخة بازنگری‌شدة شاخص توسعة گردشگری روستایی (RTDI) اصلاح‌شده، آثار اقتصادی و اجتماعی گردشگری بر توسعة روستایی 12 واحد اداری زیرناحیه‌ای(تالوکا) درایالت گوا درهند ارزیابی شد. در این مطالعه، با استفاده از داده‌های رسمی سال مالی 24-2023م، امتیازهای ترکیبی در ابعاد سهم اقتصادی، تنوع‌بخشی بازار، گرایش روستایی و شمول اجتماعی بررسی و خطای روش‌شناختی در شاخص جانشین گرایش روستایی که در کاربردهای پیشین طبقه‌بندی نادرست تالوکاهای داخلی را به‌دنبال داشت اصلاح شد. همچنین، شکاف توسعه‌ای میان مناطق ساحلی و داخلی اندازه‌گیری و بررسی شد آیا رشد کلی گردشگری در سطح ایالت با پیامدهای فراگیر در سطح محلی همخوانی دارد. برای این منظور، مجموعه‌ای چندمنبعی از داده‌ها بر پایة هفت منبع رسمی دولتی جمع‌آوری شد: کتابچة راهنمای آماری 24-2023م (جدول 77)، ISED-2025، «مجموعه داده‌های گردشگری هند 2025»، و داده‌های MoSPI PLFS طی سال‌های 2017 تا 2025. در این پژوهش بُعد گرایش روستایی در شاخص RTDI با استفاده از معکوس تراکم گردشگری مبتنی بر داده‌های مساحت سرشماری 2011م بازتعریف و جایگزین شاخص مبتنی‌بر نقطة برش میانه شد؛ شاخصی که پیش‌تر به‌اشتباه، برای تالوکاهای روستایی امتیاز صفر تولید می‌کرد. همچنین، برازش حداقل مربعات معمولی (OLS) همراه با گزارش کامل آزمون‌های تشخیصی و و سه الگوی وزن‌دهی منطبق با استانداردهای OECD، همراه با آزمون همخوانی رتبه‌ای کندال تاو به کار گرفته شد. تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) نیز برای شناسایی محورهای ساختاری تفاوت میان تالوکاها استفاده شد. بر اساس الگوی وزن‌دهی برابر (W1)، تالوکای باردز با امتیاز RTDI برابر با 584/0 و به‌دلیل امتیاز اقتصادی غالب 000/1 رتبة نخست را کسب کرد. همچنین، سنگوم (با رتبة 5، 458/0=RTDI) و ساتاری (رتبة 6، 431/0= RTDI)، به‌ترتیب در شاخص‌های تنوع‌بخشی و گرایش روستایی پیشتاز بودند. مقدار کندال تاو میان الگوی W1 و الگوی مبتنی‌بر اولویت روستایی W3 برابر بود با 061/0- (841/0=P) که نشان می‌دهد رتبه‌بندی‌های مبتنی‌بر وزن‌دهی برابر و اولویت روستایی هم‌بستگی معناداری ندارند. همچنین، لگاریتم حجم گردشگران رابطه‌ای معنادار با RTDI نشان داد (040/0=b، 010/0=P، 503/0=R²). تحلیل PCA نیز مؤلفة نخست (PC1) را که 66درصد واریانس را تبیین می‌کند، محور اصلی توسعة ساحلی-روستایی نشان داد. این پژوهش نخستین ارزیابی چندبعدی است از آثار گردشگری روستایی در سطح تالوکا در ایالت گوا و خطاهای پیش‌تر شناسایی‌نشده در مشخصات شاخص RTDI ودارای پیامدهای مستقیم در سیاستگذاری اصلاح شده است و نشان می‌دهد آمارهای تجمیعی در سطح ایالت به‌طور نظام‌مند دوگانگی توسعه‌ای میان مناطق ساحلی و داخلی را پنهان می‌کند؛ دوگانگی‌ای که تعیین‌ می‌کند آیا گردشگری به پیامدهای فراگیر توسعة روستای می‌انجامد.

کلیدواژه‌ها

تالوکاهای گوا

تحلیل حساسیت OECD

تراکم گردشگری

توسعة فراگیر

شاخص ترکیبی توسعة گردشگری روستایی (RTDI)

کندال تاو

گردشگری روستایی

مناطق ساحلی-داخلی

PCA

موضوعات

اقتصاد

حوزة موضوعی: هند

Scope: India

Ashley C, Roe D. (2002). “Making tourism work for the poor: Strategies and challenges in southern Africa”. Development Southern Africa. 19(1): 61-82. 61-82. https://doi.org/10.1080/03768350220123855.

Census of India. (2011). District Census Handbook: North Goa and South Goa. New Delhi: Office of the Registrar General, Government of India.

Chok S, Macbeth J, Warren C. (2007). “Tourism as a tool for poverty alleviation: a critical analysis of ‘Pro-Poor Tourism’ and implications for sustainability”. Current Issues in Tourism. 10(2): 144-10: 144-165. https://doi.org/10.2167/cit303.

Choudhary V, Datta B, Mukherjee S. (2025). “Rural tourism: a hybrid review and future research agenda”. International Journal of Consumer Studies. 49(1). https://doi.org/10.1111/ijcs.70006?urlappend=%3Futm_source%3Dresearchgate.net%26utm_medium%3Darticle.

Cordova-Buiza F, Medina-Viruel MJ, Perez-Galvez J. (2025). “Community-based rural tourism: a mapping technique analysis study from 2005 to 2023”. Humanities and Social Sciences Communications. 12, Article 527. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04746-7.

DPSE Goa. (2025). Indicators of Socio-Economic Development 2025 (ISED-2025). Panaji: DPSE Goa.

----------. (2024a). Goa Economy in Figures 2024 (GEIF-2024). Panaji: DPSE Goa. https://dpse.goa.gov.in/Goa-Economy-in-Figures-2024.pdf.

----------. (2024b). Statistical Handbook of Goa 2023-24. Panaji: DPSE Goa. https://www.dpse.goa.gov.in/Statistical-Hand-Book-2023-24.pdf.

Geng Y, Zhao S, Zhang X, Li J, Yan Y, Gao J. (2025). “Bibliometric analysis of sustainable rural tourism”. Humanities and Social Sciences Communications. 12, Article 788. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05213-z.

Goa Department of Tourism. (2019). Tourist Statistics. Panaji: GoT. https://www.goatourism.gov.in/wp-content/uploads/2019/09/Tourist-Statistics-1.pdf.

India Tourism Data Compendium. (2025). New Delhi: Ministry of Tourism. https://tourism.gov.in/sites/default/files/2025-03/India%20Tourism%20Data%20Compendium%202024_0.pdf.

Kontogeorgopoulos N. (2009). “The role of tourism in elephant welfare in northern Thailand”. Journal of Tourism. 10(2): 1-19. https://www.pugetsound.edu/sites/default/files/file/8342_Journal%20of%20Tourism%20%282009%29_0.pdf.

Liang ZX, Bao JG. (2015). “Tourism gentrification in Shenzhen, China: causes and socio-spatial consequences”. Tourism Geographies. 17(3): 461-481. https://doi.org/10.1080/14616688.2014.1000954.

Ministry of Tourism (2025-26). Annual Report 2025-26. New Delhi: Ministry of Tourism. https://tourism.gov.in.

MoSPI. (2025). Periodic Labour Force Survey (PLFS) Annual Report January-December 2025. New Delhi: MoSPI. https://www.mospi.gov.in.

Nardo M, Saisana M, Saltelli A, Tarantola S. (2005). Tools for Composite Indicators Building. EUR 21682 EN, European Commission JRC, Ispra.

OECD. (2014). Tourism and the Creative Economy. Paris: OECD. http://dx.doi.org/10.1787/9789264207875-en

OECD & JRC. (2008). Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. Paris: OECD. https://doi.org/10.1787/9789264043466-en.

Richards G. (2021). “Rethinking cultural tourism”. Tourism Management. 83, 104231.

Saltelli A. (2007). “Composite indicators between analysis and advocacy”. Social Indicators Research. 81(1): 65-77. https://doi.org/10.1007/s11205-006-0024-9.

Scheyvens R. (1999). “Ecotourism and the empowerment of local communities”. Tourism Management. 20(2): 245-249. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(98)00069-7.

Sinclair MT. (1998). “Tourism and economic development: a survey”. The Journal of Development Studies. 34(5): 1-51. https://doi.org/10.1080/00220389808422535.

Tewari M. (2008). “Varieties of global integration: Navigating Institutional legacies and global networks in India's garment industry”. Competition and Change. 12(1): 49-67. https://doi.org/10.1179/102452907X264520.

United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development. New York: United Nations. A/RES/70/1.

UNWTO. (2021). “UNWTO inclusive recovery guide: Sociocultural impacts of Covid-19, Issue 3: Women in tourism”. https://doi.org/10.18111/9789284422616.

Zapata MJ, Hall CM, Lindo P, Vanderschaeghe M. (2011). “Can community-based tourism contribute to development and poverty alleviation? Lessons from Nicaragua”. Current Issues in Tourism. 14(8): 725-749. https://doi.org/10.1080/13683500.2011.559200.

Zhao W, Ritchie JRB. (2007). “Tourism and poverty alleviation: an integrative research framework”. Current Issues in Tourism. 10(2-3): 119-143. https://doi.org/10.2167/cit296.0.