در حوضة خزر با دارابودن حدود 17/27 تریلیون مترمکعب/ ۶۱۰ تریلیون فوتمکعب (tcf) ذخایر اثباتشدة گاز طبیعی، هنوز پنج کشور ساحلی (شامل آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان، ایران و روسیه) ارزش راهبردی و تجاری بسیار کمتری از آنچه این ذخایر باید ایجاد کند، بهدست میآورند. اتکای بیش از حد به دالانهای صادراتی واحد، تجارت گاز درونمنطقهای ناچیز و نبود هرگونه زیرساخت LNG در این دریای محصور در خشکی، سبب شده است این منطقه بهطور ساختاری در معرض ترجیحهای ژئوپلیتیکی خریداران خارجی باشد. در این مقاله استدلال شده است که کشورهای خزر هم پایة منابع و هم انگیزة تجاری لازم را برای ساخت چارچوبی منطقهای در حوزة انرژی دارایند تا از گاز در محل ارزش اقتصادی ایجاد کنند، گزینههای صادراتی را متنوع سازند و قدرت چانهزنی قدرتهای خارجی را کاهش دهند. در پژوهش حاضر، از تحلیل کیفی و سیاستمحور بر پایة مرور منابع ثانویه استفاده شده است؛ شامل دادههای ادارة اطلاعات انرژی (EIA) و مرکز سیاست خزر (۲۰۲۲–۲۰۲۴)، پژوهشهای مؤسسة مطالعات انرژی آکسفورد و دیدگاههای کارشناسان منطقهای. در این مطالعه، ناتقارنیهای ذخایر تولید، پویاییهای قیمتگذاری و منافع ژئوپلیتیکی روسیه، چین، اتحادیة اروپا، ایالات متحده و ایران بررسی شده است. سپس پنج ابتکار همکاری منطقهای ارزیابی میشود: مبادلة گاز و ذخیرة درونخزری، خط لولة انتقال خزر، کاسپین استریم، طرحهای تبدیل گاز به برق/گاز به داده و دالان انرژی سبز. یافتههای تحلیل نشان میدهد فروپاشی نظم پیشین جهانی LNG، که با منازعة روسیه-اوکراین و بحران خلیج فارس تشدید شده است، پنجرهای برای همکاری منطقهای گشوده است. خط لولة انتقال خزر و بازارهای ذخیره از نظر تجاری توجیهپذیر شده است، اما پیشرفت به چارچوبهای حقوقی، تأمین مالی فراتر از نهادهای گروه هفت (G7)، قیمتگذاری شفاف شاخصشده به TTF/JKM و اعتماد دیپلماتیک وابسته است. قدرت چانهزنی خزر نهتنها در آنچه امروز عرضه میکند، بلکه در این است که آیا در آینده بلوک منطقهای منسجمی عمل خواهد کرد؛ انتخابی که دولتهای آن هنوز زمان و ابزار اتخاذ آن را دارند.